کتاب یادگار دیرین ( آیین ها ، مراسم و باورهای زرتشتیان ) - کوروش نیکنام

اثری ماندگار از فرهنگ کهن ایران
جامعه زرتشتیان ایران، نگهبانان گنجینه‌ای از کهن‌ترین آیین‌ها، باورها و رسوم این سرزمین هستند. جشن نوروز که این روزها در فرهنگ ایرانی ریشه دوانده، تنها یکی از نمودهای این میراث غنی محسوب می‌شود. کتاب پیش رو، «یادگار دیرین» به قلم کورش نیکنام (موبد، پژوهشگر و نویسنده برجسته حوزه تاریخ ایران باستان) است که در آن، جزئیات آداب زرتشتیان از جمله برگزاری مراسم مختلف، رسوم خاک‌سپاری، غذاهای سنتی و ... به شکلی مستند همراه با عکس های جذاب و با کیفیت  (  کاغذ گلاسه) روایت شده است.
 

چرا این کتاب ارزشمند است؟
در روزگار پیش از اسلام (به ویژه دوران ساسانی)، جشن‌ها و آیین‌های متعددی در میان زرتشتیان رواج داشت. اما امروزه از میان آن‌ها، فقط مواردی مانند نوروز، چهارشنبه‌سوری و یلدا در بین عموم ایرانیان شناخته‌شده هستند. بسیاری از آن رسوم کهن، اکنون تنها در میان اقلیت زرتشتیان (به ویژه در شهرهایی چون یزد و کرمان) زنده نگه داشته شده‌اند. نیایشگاه «آدریان» در تهران و «پیرسبز (چک چک)» در یزد، نمونه‌هایی از مکان‌هایی هستند که هنوز میزبان این جشن‌های باستانی هستند.
کورش نیکنام در این کتاب کوشیده تا این آیین‌های در حال فراموشی را گردآوری کرده و به همراه تصاویری نو و کمتر دیده‌شده، برای نسل امروز به تصویر بکشد.
ساختار سه‌گانه کتاب «یادگار دیرین»:
 

این کتاب در سه بخش مجزا اما مرتبط تدوین شده است:
بخش اول: فرهنگ سنتی، در این قسمت به مبانی فکری زرتشتیان پرداخته می‌شود: گاهشماری اختصاصی، باور به بهشت و دوزخ، جایگاه مقدس آتش و نظریه دو نیروی متضاد در هستی.
بخش دوم: آیین‌ها و آداب سنتی، این بخش به نیایش‌های روزانه زرتشتیان اختصاص دارد. نویسنده هفت نیایشگاه مهم (از جمله پیرسبز یا همان «چک چک») را معرفی کرده و مکان دقیق و تاریخ برگزاری مراسم در هر یک را ذکر می‌کند. همچنین در انتهای این بخش، آیین‌های «سدره‌پوشی» و مراسم عروسی و نامزدی در فرهنگ زرتشتی شرح داده شده است.
بخش سوم: جشن‌های زرتشتیان ، نوروز که در شاهنامه به جمشید پیشدادی نسبت داده می‌شود، فقط یکی از جشن‌های این آیین کهن است. نویسنده در این بخش، جشن‌ها را به دو دسته «سالیانه» و «ماهیانه» تقسیم می‌کند. او ابتدا فلسفه نوروز را شرح می‌دهد، سپس خوراک‌های مخصوص این جشن را معرفی می‌کند و تأکید دارد که «هفت‌سین» تنها جلوه‌ای کوچک از مراسم مفصل نوروزی زرتشتیان است. جشن «سده» و «شب چله (یلدا)» نیز از دیگر آیین‌های سالیانه‌ای هستند که در این بخش به آن‌ها پرداخته شده است.
 

نکته ویژه درباره نویسنده:
کورش نیکنام صرفاً یک نویسنده نیست؛ او یک موبد زرتشتی و پژوهشگر برجسته فرهنگ ایران باستان است. همین جایگاه باعث شده کتاب «یادگار دیرین» به یکی از معتبرترین و جامع‌ترین منابع برای آشنایی با آیین‌های زرتشتیان تبدیل شود.